ΚΑΘΗΛΩΜΕΝΗ ΕΥΡΩΠΗ

Εξήντα ολόκληρα χρόνια γιορτάζει η Ευρωπαϊκή Ένωση και αν μη τι άλλο βρίσκεται στο κρισιμότερο σταυροδρόμι της. Έχοντας διανύσει μια πορεία έξι δεκαετιών, δεν θα μπορούσε να φανταστεί μεγαλύτερο ‘δώρο’ – δοκιμασία από το διαζύγιο με το Ηνωμένο Βασίλειο.  Βεβαίως το διαζύγιο αυτό δεν προέκυψε από το πουθενά. Σίγουρα ευθύνεται ο λαϊκισμός αρκετών πολιτικών, οι οποίοι έπαιξαν αρκετά προσωπικά παιχνίδια στις πλάτες του βρετανικού λαού. Όμως, όπως σε όλα τα διαζύγια, έτσι και στο συγκεκριμένο, φταίνε πάντα και οι δυο. Το ευρωπαϊκό σχέδιο και ιδεώδες ενδεχομένως να είναι πιο ξένο από ποτέ στους πολίτες της γηραιάς ηπείρου. Εξάλλου από τη Συνθήκη της Ρώμης το 1957 έχουν αλλάξει άρδην τα πράγματα και από τον οραματιστή Μονέ φτάσαμε στην Ευρώπη του Σόιμπλε και του Ντάισεμπλουμ…
 

Τα τελευταία χρόνια, η Ευρωπαϊκή Ένωση περνά μια κρίση που δεν έχει προηγούμενο και την απειλεί άμεσα με διάλυση. Μετά την ευφορία της δεκαετίας του ’80 , καθώς και της δεκαετίας του ’90, με την επιτυχή κατάληξη της πορείας προς την νομισματική ένωση, το ευρωπαϊκό εγχείρημα έχει χάσει το δυναμισμό και τον προσανατολισμό του. Με την αναγκαία  διεύρυνση, διευρύνθηκαν και τα ελλείμματα πάσης μορφής: Έλλειμμα δημοκρατικής λειτουργίας και νομιμοποίησης, έλλειμμα διαφάνειας, έλλειμμα κοινωνικής πολιτικής, έλλειμμα συνοχής, έλλειμμα κοινής στρατηγικής απέναντι στις προκλήσεις του σημερινού κόσμου. Με άλλα λόγια, μπροστά στη διεύρυνση και το κοινό νόμισμα, η Ευρώπη ξέχασε την αλληλεγγύη και ποτέ δεν έδρασε ως ενιαίος φορέας για την προάσπιση των συμφερόντων των ευρωπαίων πολιτών. Αν εξαρχής είχε θεσπιστεί κοινός ευρωπαϊκός προϋπολογισμός, κοινό σύστημα φορολόγησης και αμοιβών, στιβαρή ευρωπαϊκή κοινωνική πολιτική και προάσπιση της εργασίας, τότε τα πράγματα δεν θα είχαν πάρει αυτή την εφιαλτική τροπή. Βεβαίως αυτό θα συνεπαγόταν εκχώρηση μεγάλου μέρος των εθνικών αρμοδιοτήτων σε έναν πανίσχυρο υπερεθνικό θεσμό. Όμως, σήμερα, η εκχώρηση που έχει γίνει δεν είναι μεγαλύτερη;

Η σημερινή οικονομική και κυρίως πολιτική κρίση που εκδηλώνεται στους κόλπους της Ε.Ε. είναι μια νέα φάση, μέσα από την οποία πολλά μπορούν να συμβούν. Η Ευρώπη που θέλουν οι πολίτες δεν μπορεί παρά να είναι μια βαθιά δημοκρατική συλλογική οντότητα εθνών, λαών και κρατών. Σε κάθε διαφορετική περίπτωση δεν πρόκειται να έχει μακρινή ιστορική διαδρομή. Μια Ευρώπη του κεφαλαίου και του τραπεζικού συστήματος, μια Ευρώπη διχασμένη σε Νότο και Βορρά, όχι μόνο δεν έχει προοπτική, αλλά μπορεί να επιφέρει και ιστορική ζημιά, μεγαλύτερη από όση έχει ήδη προκληθεί.  Η κ. Μέρκελ και τα κράτη που την υποστηρίζουν, θέλουν μια Γερμανική Ευρώπη με μοναδικό πεδίο ολοκλήρωσης εκείνο της οικονομίας χωρίς κοινωνική συνοχή και πολιτική νομιμοποίηση. Τέτοια Ευρώπη πρέπει οπωσδήποτε να αποτραπεί. Μήπως όμως είναι ήδη αργά για δάκρυα και το ποτάμι δεν γυρίζει πίσω; Ουδείς μπορεί να απαντήσει με σιγουριά, όμως η προσπάθεια σύγκλισης είναι μονόδρομος. 

Είναι αναγκαία μια Ευρώπη με αξιακά προστάγματα εκείνα της ειρήνης, της αλληλεγγύης, της άμβλυνσης των ανισοτήτων και της κοινωνικής προόδου. Για όλους τους Ευρωπαίους πολίτες ανεξαιρέτως. Η κρίση που βιώνουμε τα τελευταία χρόνια, έχει δημιουργήσει σε πάρα πολλούς συμπολίτες μας αρνητικά αισθήματα για την Ευρώπη. Όμως η αλήθεια είναι ότι χρειαζόμαστε περισσότερη, και όχι λιγότερη, Ευρώπη. Απέναντι στην πρωτοκαθεδρία των αγορών εις βάρος κοινωνίας και πολιτικής, οι ευρωπαίοι πολίτες πρέπει να αγωνιστούν για περισσότερο εκδημοκρατισμό, για ίσες ευκαιρίες και για καλυτέρευση του βιοτικού τους επιπέδου. Να αγωνιστεί ο καθένας από το δικό του μετερίζι, μακριά από τις σειρήνες του λαϊκισμού, του ρατσισμού και της Άκρας Δεξιάς. Οι ευρωπαίοι ηγέτες οφείλουν να ξεπεράσουν τις συμπλεγματικές τους απόψεις, να απαγκιστρωθούν από τη μονοδιάσταση προάσπιση των συμφερόντων των κρατών τους και να δράσουν από κοινού για θεσμική εμβάθυνση, ουσιαστική ενοποίηση και κοινή πολιτική απέναντι στις ολοένα και πιο περίπλοκες παγκόσμιες προκλήσεις. 

ΑΜΕΤΑΝΟΗΤΟΙ ΚΑΙ ΑΝΙΚΑΝΟΙ

Τελειώνει και ο Φλεβάρης και ακόμα να τελεσφορήσει  η αξιολόγηση, η οποία ήταν να κλείσει πριν από ένα χρόνο. Ουδείς γνωρίζει πότε θα κλείσει και πόσο χρόνο θα πάρει και ως φαίνεται δεν πολύ-ασχολούνται οι εταίροι καθώς θεωρούν το ελληνικό πρόβλημα χαμένη υπόθεση. Τα πιο σοβαρά θέματα παραμένουν ανοιχτά και μετά από καιρό επανήλθε στο τραπέζι το Grexit. Ο κ. Ντάισεμπλουμ, δήλωσε ορθά κοφτά ότι αν δεν συνεχίσει να συμμετέχει  το ΔΝΤ στο ελληνικό πρόγραμμα, η πτώχευση της Ελλάδας είναι δεδομένη. Η κυβέρνηση παραμένει εξαιρετικά αναποτελεσματική και προσκολλημένη στις ιδεολογικές της αγκυλώσεις: Από τη μια κάνει ό,τι μπορεί για να μονιμοποιήσει συμβασιούχους, και από την άλλη κάνει επίσης ό,τι μπορεί για να τρενάρει τις επενδύσεις. Τρανταχτό παράδειγμα το Ελληνικό. Ο ΣΥΡΙΖΑ σκεπτόμενος μικροπολιτικά, θέλει να κλείσει το μάτι σε ένα εκλογικό σώμα το οποίο θα χρειαστεί στις ερχόμενες εκλογές, μποϊκοτάροντας ταυτόχρονα την ανάπτυξη. Οι  πολιτικές επιλογές του περιορίζονται μόνο στο πως θα διεκδικήσει ξανά την εξουσία (ως λάφυρο) και όχι στο πως θα βγει η χώρα από το αδιέξοδο.

 Μπορεί ακόμα να υπάρχουν συμπολίτες μας που υποστηρίζουν ότι «δεν φταίνε αυτοί, δυο χρόνια είναι στην εξουσία, οι άλλοι φταίνε που ήταν σαράντα», όμως η πικρή αλήθεια είναι ότι η παρούσα συγκυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ έχει κάνει πάρα πολύ μεγάλο κακό σε εξαιρετικά μικρό χρονικό διάστημα. Η εποχή του Γιάνη, της μαγκιάς και του ψευτο-εκβιασμού κόστισε στη χώρα 85 δις ευρώ και εκτός αυτού στα μάτια Ευρωπαίων και μη η κυβέρνηση έδωσε τη χειρότερη εικόνα. Τα capital controls διέλυσαν την οικονομία και η κυβέρνηση χωρίς το παραμικρό σχέδιο, με συνεχιζόμενες ανακολουθίες, αντιφάσεις και διγλωσσία κατάφερε να χάσει πολύτιμο χρόνο, πολλά εκατομύρια και οδηγηθήκαμε εύκολα σε νέο μνημόνιο. Και οσονούπω θα οδηγηθούμε σε ένα ακόμα και μαζί με αυτό θα έρθουν και άλλοι φόροι, και άλλα λουκέτα, κι άλλες χαμένες θέσεις εργασίας. Η άμεση και έμμεση φορολογία από τις αρχές του χρόνου έχει πάρει τον ανήφορο, όμως η κυβέρνηση δεν φαίνεται να προβληματίζεται ιδιαιτέρως, καθώς όπως δήλωσε πρόσφατα ο κ. Κουρουμπλής, η κυβέρνηση μπορεί να βάλει και άλλους φόρους προκειμένου να γλιτώσει την περικοπή συντάξεων. Προτιμότεροι λοιπόν οι φόροι, να διαλύσουμε τους ελεύθερους επαγγελματίες -μιας και δεν φαίνεται ότι θα μας ξαναψηφίσουν-, και κλείνουμε το μάτι στους συνταξιούχους, οι οποίοι βεβαίως έχουν γονατίσει τόσα χρόνια, έχουν χάσει κάθε ελπίδα και αξιοπρέπεια και άθελά τους παίρνουν μέρος στο μικροπολιτικό παιγνίδι του ΣΥΡΙΖΑ. 

Ενώ η κυβέρνηση συνεχίζει να μην κάνει το παραμικρό και αναλώνεται στο πως θα γεμίσει το κράτος με ημετέρους ώστε να μπορεί να ελέγχει και να δυσκολεύει το έργο της επόμενης κυβέρνησης, η αγορά έχει στεγνώσει εντελώς και οι καταθέσεις συνεχίζουν να κάνουν φτερά κατά εκατομμύρια από τις τράπεζες. Μπορεί η διαπραγμάτευση να παραμένει μετέωρη, όμως ο κ. Τσακαλώτος αδιαφορεί για τις υποχρεώσεις του και βρίσκει το χρόνο να βρεθεί στη σουίτα του κ. Σαββίδη ψάχνοντας για στήριξη της κυβέρνησης και ευελπιστώντας στη ρωσική βοήθεια. Οι κυβερνητικοί χειρισμοί δείχνουν για πολλοστή φορά την ανικανότητα σε όλο της το μεγαλείο. Και μιας και δεν γίνονται επενδύσεις στη χώρα και δεν έρχεται με κανέναν τρόπο η ανάπτυξη, πάντα βρίσκεται ένας «χρήσιμος» βουλευτής ή στέλεχος του ΣΥΡΙΖΑ που πετάει στον ανεμιστήρα γενικότητες για επιστροφή στη δραχμή, και για πολλοστή φορά η κοινή γνώμη αποπροσανατολίζεται και δημιουργείται περαιτέρω διχασμός στους πολίτες. Εξάλλου είναι γνωστή η τακτική και το παιγνίδι των κυβερνόντων: πετάμε την μπάλα στην εξέδρα και τις ευθύνες από την πλάτη μας και περιμένουμε τις εκλογές με την κρυφή ελπίδα ότι θα χάσουμε και θα γυρίσουμε στην εύκολη αντιπολίτευση. Εκεί όπου όλα επιτρέπονται και ο λαϊκισμός είναι δωρεάν.

ΧΑΡΑ ΜΑΣ Η ΔΥΣΤΥΧΙΑ ΤΟΥ ΑΛΛΟΥ

Η οικονομική κατάσταση της χώρας δεν γίνεται αντιληπτή μόνο στις μειώσεις μισθών και συντάξεων. Όσοι έχουν αίσθηση της αγοράς την βλέπουν καθημερινά από τις δεκάδες επιχειρήσεις που ενώ προσπάθησαν με νύχια και με δόντια να επιβιώσουν, βαράνε κανόνι η μια μετά την άλλη. Το κανόνι μάλιστα είναι αναπόφευκτο όταν η επιχείρηση δανειζόταν περισσότερο από όσο μπορούσε και περιστατικά κακοδιαχείρισης κυριαρχούσαν. Εξαίρεση στον κανόνα δεν μπορεί να μην είναι και ο Δημοσιογραφικός Οργανισμός Λαμπράκη. Παρά τη δραματική μείωση του προσωπικού και την επί μήνες εθελοντική εργασία των παραμεινάντων υπαλλήλων, ο οργανισμός  βρίσκεται στο χείλος της πτώχευσης, γεγονός το οποίο θα οδηγήσει στην ανεργία πολλούς συνανθρώπους μας, θα επιφέρει μεγάλο πλήγμα στην ενημέρωση και θα δημιουργήσει μια μεγάλη τρύπα στον επιχειρηματικό καμβά. 

 

Όλα τα παραπάνω μας γεμίζουν θλίψη και συμπάσχουμε με τους εργαζομένους. Ή μήπως όχι; Εννοείται πως όχι, όταν μιλάμε για την μνημονιακή Ελλάδα στην οποία περισσότερο από ποτέ στη σύγχρονη ιστορία της γιγαντώθηκε ο λαϊκισμός, η διαίρεση, το μίσος και ο διχασμός. Είναι αμέτρητοι εκείνοι οι οποίοι βιάστηκαν να μοιραστούν τη χαρά τους στα κοινωνικά δίκτυα για το επικείμενο κλείσιμο του ΔΟΛ. Με λόγια μίσους και ανακούφισης πανηγύριζαν για την απώλεια εκατοντάδων θέσεων εργασίας. Οι περισσότεροι δεν ήξεραν καν τον λόγο για τον οποίο πανηγύριζαν. Έτσι τους είπαν, έτσι έπραξαν. Σαν πιστοί αυλικοί, πρόθυμοι υπηρέτες συμφερόντων τρίτων.  

Ο ρόλος του ΔΟΛ, οι σχέσεις του με την εξουσία και η διαχρονική του πορεία στην ελληνική πραγματικότητα θα κριθούν από την ιστορία. Ο καθένας μπορεί να έχει την άποψή του για τα παραπάνω όμως το σημαντικότερο στην προκειμένη είναι η χαρά του κόσμου με τη δυστυχία του άλλου. Τα χρόνια της κρίσης, πολλοί συμπολίτες μας μπολιάστηκαν με μίσος και αντί να ασχοληθούν με τα δικά τους προβλήματα έβρισκαν νόημα ύπαρξης να μοιράζουν ‘ψόφους’ και κατάρες. Αν ο γείτονας είχε άλλες απόψεις από τις δικές μας ήταν προδότης και γερμανοτσολιάς. Αν ο γνωστός μας ήταν ένας επιτυχημένος επιχειρηματίας, στα μάτια μας φάνταζε απατεώνας και λαμόγιο. Ο φίλος μας ο δημόσιος υπάλληλος ήταν αυτομάτως τεμπέλης και λουφαδόρος. Το γενικότερο τσουβάλιασμα του κόσμου και οι ταμπέλες που βάζαμε ως άλλοι θεϊκοί κριτές, ήταν και είναι αγαπημένο χόμπι του κόσμου. 

Και αυτός ο κόσμος δεν πρόκειται να ησυχάσει μέχρι ο γνωστός μας ο επιχειρηματίας να βάλει λουκέτο στην επιχείρησή του και ο φίλος μας ο δημόσιος υπάλληλος να απολυθεί. Έχουμε βρει το αληθινό νόημα της χαράς μας στο πως θα καταφέρουμε να οδηγηθεί ο διπλανός μας στο ίδιο (προς τα κάτω) επίπεδο με εμάς. Έχουμε αλλεργία στην επιτυχία των άλλων και ο φθόνος επικρατεί κατά κράτος της αληθινής χαράς. Άλλωστε στη χώρα μας διαχρονικά φθονούσαμε την κατσίκα του γείτονα και θέλαμε να ψοφήσει. Πλέον έχουμε φτάσει στο αρρωστημένο σημείο που θέλουμε να ψοφήσει και ο ίδιος ο γείτονας.

ΑΝΑΞΙΟΙ ΣΤΗΝ ΠΙΟ ΚΡΙΣΙΜΗ ΣΤΙΓΜΗ

Η επίσκεψη του απερχόμενου Προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών Μπαράκ Ομπάμα στη χώρα μας θα δείξει μακροπρόσθεσμα αν απέφερε καρπούς στο θέμα του χρέους, των ελληνοτουρκικών, του Κυπριακού ή αν στη βαλίτσα του είχε κάποιες συμφέρουσες επενδύσεις. Παρόλα αυτά, ο άμεσος αντίκτυπος του σύντομου ταξιδιού του ήταν κάτι παραπάνω από θετικός: Απλός, προσηνής, χαμογελαστός και επικοινωνιακά άριστος, έκανε την καλύτερη διαφήμιση στη χώρα μας, η οποία μετά από καιρό βρέθηκε στο επίκεντρο του διεθνούς ενδιαφέροντος για κάτι που δεν ήταν αρνητικό. Η επίσκεψη του Μπαράκ Ομπάμα φρόντισε να βγάλει στην επιφάνεια για ακόμη μια φορά μια από τις μεγαλύτερες κυβερνητικές αδυναμίες. Ή μάλλον τη μεγαλύτερη: Έδειξε με τον πλέον τρανταχτό τρόπο ότι η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να εκπροσωπήσει διεθνώς τη χώρα μας. Η εικόνα του Αλέξη Τσίπρα ήταν τουλάχιστον αποκρουστική.  Σε καμία στιγμή της συνύπαρξής του με τον Αμερικανό Πρόεδρο δεν έδειξε να ανταποκρίνεται στο ρόλο του. Έδειξε να μην έχει καμία επίγνωση της ιστορικότητας της στιγμής και φάνταζε σαν έναν άνθρωπο που συμπεριφερόταν λες και είχε απέναντί του τον Καρανίκα και τους λοιπούς συντρόφους του από τον ΣΥΡΙΖΑ και τους ΑΝΕΛ.  Το όλο πρόβλημα δεν είναι μόνο αισθητικό. Είναι βαθιά πολιτικό και δείχνει περίτρανα ότι η χώρα μας στην πιο κρίσιμη στιγμή της μεταπολιτευτικής περιόδου υπο – εκπροσωπείται.  

Το κακό είναι ότι μάρτυρες αυτής της εικόνας δεν ήμασταν μόνο εμείς. Όλος ο πλανήτης είχε την τιμή να δει και να καταλάβει ότι η εικόνα του Πρωθυπουργού είναι ταυτόσημη με την εικόνα της ελληνικής κυβέρνησης. Μιας κυβέρνησης που εσωτερικά δημιουργεί συνεχώς εντάσεις και διχάζει το λαό, συνεχίζοντας ταυτόχρονα την εφαρμογή μιας ατέρμονης πολιτικής που οδηγεί στον πλήρη αφανισμό της μεσαίας τάξης. Στο εξωτερικό παραμένει απομονωμένη στη γωνία, αναζητεί χωρίς επιτυχία συμμάχους και δυστυχώς ανταποκρίνεται πλήρως στο ρόλο του φτωχού συγγενή. Είναι συνεχώς σε αμυντική θέση και αυτό το οσμίζονται εύκολα οι γείτονες οι οποίοι έχουν μπροστά τους μια τεράστια για αυτούς ευκαιρία να θίξουν πιο επιθετικά από κάθε άλλη φορά τις εθνικές τους επιδιώξεις. 

Όλοι γίναμε μάρτυρες, πλην του κυβερνητικού εκπροσώπου, των δηλώσεων του Ταγίπ Ερντογάν ο οποίος μέσα σε όλα δεν δίστασε να θέσει θέμα αναθεώρησης της Συνθήκης της Λωζάνης. Τις δηλώσεις Ερντογάν ακολούθησαν εκείνες του Πρωθυπουργού της Αλβανίας Έντι Ράμα. Δηλώσεις οι οποίες αυξάνουν την εθνικιστική ρητορική και δεν θέλουν και πολύ ώστε να ανάψουν το φιτίλι. Μέσα σε όλα αυτά δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι οι Σκοπιανοί παραμένουν πάντα σε ετοιμότητα και περιμένουν και αυτοί τη σειρά τους όταν τους δοθεί η ευκαιρία. Επιπροσθέτως, δεν έχουν περάσει παρά λίγες βδομάδες από όταν οι συνεργάτες του νέου Προέδρου των ΗΠΑ δήλωναν ότι ο κυριότερος σύμμαχος της Αμερικής στην περιοχή είναι η Τουρκία.

 Όλα αυτά συνθέτουν ένα άκρως επικίνδυνο μωσαϊκό το οποίο σε συνδυασμό με την οικονομική αδυναμία και την πολιτική υπο – εκπροσώπηση της χώρας μας μπορεί ανά πάσα στιγμή να δημιουργήσει μη αναστρέψιμες καταστάσεις. Σε αυτό το κρίσιμο σημείο, η κυβέρνηση υποχρεούται να σοβαρευτεί και να καταλάβει ότι τα εθνικά θέματα απαιτούν σοβαρότητα, κατάρτιση και υπευθυνότητα. Εάν δεν μπορεί να ανταποκριθεί στις αυξανόμενες απαιτήσεις των καιρών μπορεί να αποχωρήσει. Αυτό θα ήταν πολύ πιο τίμιο από την τραγική εικόνα που συντηρεί με τις πράξεις και την απραξία της.

Η ΑΠΟΔΟΧΗ ΓΕΝΝΑ ΔΡΑΣΗ

Δεν έχει περάσει πολύς καιρός από τότε που οι πλατείες γέμιζαν ασφυκτικά με αγανακτισμένους πολίτες οι οποίοι αντιδρούσαν στα μέτρα, τα μνημόνια και τις ακραίες οικονομικές πολιτικές. Τότε οι περισσότεροι ήλπιζαν ότι με την πτώση των προηγούμενων κυβερνήσεων και τον ερχομό του ΣΥΡΙΖΑ στην εξουσία θα λυθούν δια μαγείας όλα τα προβλήματα και θα έλθει η ευημερία.  Ο κόσμος ήθελε να πιστεύει ότι τίποτα δεν μπορεί να είναι χειρότερο από αυτά που είχαν ζήσει με τις προηγούμενες κυβερνήσεις. Ο ΣΥΡΙΖΑ φρόντισε να πολώσει τόσο την κατάσταση που η επικράτησή του έμοιαζε ως κάτι λυτρωτικό για το απογοητευμένο εκλογικό σώμα. Οι μαγικές λύσεις που υποσχέθηκε σε συνδυασμό με το λαϊκισμό και την δημαγωγία δεν άφησαν πολλά περιθώρια στον διάλογο και την πολιτική αντιπαράθεση και η αναγκαιότητα της συλλογικής αλλαγής των πάντων έδωσε τη θέση της στον τυφλό διεκδικητισμό, στις ιδεοληψίες και στην ρεβανσιστική επιθετικότητα των κατ’ όνομα αριστερών. 

 

Όλα τα παραπάνω συντέλεσαν  στη διαιώνιση της πόλωσης και του διχασμού. Η κατάσταση στη χώρα κατά τη διάρκεια της διακυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ όχι μόνο δεν έφτιαξε αλλά χειροτέρευσε και το πλέον παράδοξο είναι η παθητικότητα που επιδεικνύει ο κόσμος. Λίγοι αντιδρούν και οι περισσότεροι, φοβισμένοι ,περιμένουν τα χειρότερα, μην έχοντας τη διάθεση να αγωνιστούν για να τα αποτρέψουν. Οι πολίτες έχουν υποταχθεί στη μιζέρια, η μελαγχολία και η κατάθλιψη έχουν κυριεύσει και η ευθύνη μεταβιβάζεται συνεχώς. Πλέον, έχοντας περάσει όλα τα στάδια, βρίσκονται στο πέμπτο, στο στάδιο της αποδοχής. Η ελληνική κοινωνία, όπως κάθε άνθρωπος που βιώνει μια αρρωστημένη κατάσταση, ξεκίνησε με την άρνηση: Δεν μπορούσε να πιστέψει και να αποδεχθεί ότι πρέπει να πληρώσει αυτή την οικονομική καταστροφή και όχι το πολιτικό σύστημα ή οι προηγούμενες γενεές ή οι βολεμένοι και ευνοημένοι του εκάστοτε συστήματος. Ακολούθως, η άρνηση έδωσε τη θέση της στο θυμό, με αποκορύφωμα τις μαζικές συγκεντρώσεις σε όλη τη χώρα. Μετά, γοργά – γοργά ήρθε η διαπραγμάτευση και η κατάθλιψη. Πλέον ήμαστε στο πέμπτο στάδιο όπου η αποδοχή κυριεύει και έχει καλύψει κάθε πιθανότητα αντίδρασης. Το παράλογο φαντάζει λογικό και η ανωμαλία βαφτίζεται κανονικότητα.  

Οι πολίτες πλέον νιώθουν ότι κάθε δράση ή διαμαρτυρία τους δεν θα αποφέρουν κάποιο αποτέλεσμα. Βιώνουν μια δική τους πραγματικότητα η οποία κατακλύζεται από φόρους, μειώσεις, λουκέτα και μιζέρια. Τη βιώνουν στωικά και ελπίζουν απλώς να ζήσουν όσο τους απομένει με κάποια αξιοπρέπεια, κρυπτόμενοι στον πλήρους αποδοχής μικρόκοσμό τους. Και παλαιότερα οι πολίτες είχαν περιέλθει σε ανάλογες καταστάσεις, όμως πλέον δεν ακούγεται ούτε ψίθυρος. Δεν γίνεται αντιληπτό το παραμικρό ψήγμα δράσης. Η αποδοχή δείχνει να τους έχει αποχαυνώσει εντελώς. Παρόλα αυτά, και μέσα από την αποδοχή της κατάστασης μπορούν να προκύψουν σημαντικές αλλαγές (μόνο αν το θελήσουν οι πολίτες). Ο καθένας άλλωστε για να αλλάξει, χρειάζεται πρώτα και κύρια να το επιθυμεί. Μπορεί σαν πρώτα κυρίαρχα αποτελέσματα της αποδοχής να φαίνονται η απάθεια, η απραξία και η αδράνεια όμως η απώτερη απόρροια της αποδοχής είναι η συνειδητή δράση. Οι πολίτες οφείλουν να αντιληφθούν την αναγκαιότητα αυτής της αντίδρασης και να δράσουν συντονισμένα έχοντας στο νου τους την επικράτηση του κοινού καλού. Τότε η ενέργεια των πολιτών που δεν έχει αναλωθεί στη μίζερη πραγματικότητα και στη διαιώνιση του φαύλου κύκλου μπορεί και πρέπει να χρησιμοποιηθεί στην αναστροφή της κατάστασης.

ΑΓΓΛΙΑ Η ΠΡΩΤΗ

         

Η Αγγλία λοιπόν αποχωρεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Στο ιστορικό δημοψήφισμα η αποχώρηση επικράτησε της παραμονής, ο ευρωσκεπτικισμός θριάμβευσε και οι επιπτώσεις για τον βρετανικό λαό αλλά και για την Ευρώπη θα φανούν πολύ σύντομα. Εκτός από το Brexit αυτό καθεαυτό, χρειάζεται να σταθεί κανείς και σε δυο άλλα σημεία: Αφενός στις τεράστιες ευθύνες του Ντέβιντ Κάμερον και αφετέρου στην έξαρση του ευρωσκεπτικισμού σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Τρια χρόνια πριν, ο πρώην Πρωθυπουργός της Αγγλίας, εξήγγειλε το δημοψήφισμα. Τότε πολλοί μπορεί να γέλασαν, άλλοι σάστισαν και ακόμα λιγότεροι περίμεναν ότι τρια χρόνια μετά η Αγγλία θα αποχωρούσε από την Ε.Ε. Ήταν ένας πολιτικός ελιγμός του Κάμερον προκειμένου να τιθασεύσει τους (πολλούς) ευρωσκεπτικιστές των Συντηρητικών. Πίστευε πως με τον τρόπο αυτό θα κέρδιζε πολύτιμο πολιτικό χρόνο και με την επικράτηση της ‘’παραμονής’’ θα ξεμπέρδευε ταυτόχρονα και με την εσωκομματική αντιπολίτευση.  Έξυπνη σκέψη, όμως ο Κάμερον λογάριαζε χωρίς τον ξενοδόχο: Πριν τρια χρόνια δεν είχε ξεσπάσει ακόμα το προσφυγικό και ο ευρωσκεπτικισμός ναι μεν υπήρχε, όμως δεν είχε δείξει πλήρως τα δόντια του. Ο ακραίος λαϊκισμός και η εν πολλοίς δικαιολογημένη οργή κατά της Ευρώπης έκαναν τα πρώτα τους βήματα και η ξενοφοβία ερχόταν αργά αλλά σταθερά, Ο Κάμερον, όπως και όλοι σχεδόν οι ηγέτες των Ευρωπαϊκών κρατών δεν είχαν υπολογίσει όλους τους παραπάνω παράγοντες και δεν ήταν σε θέση να διαισθανθούν πόσο πολύ θα επηρέαζαν τους ευρωπαίους πολίτες και πόσο θα καθόριζαν την ψήφο τους.

Έχουμε πει πολλές φορές ότι οι ευρωπαίοι πολίτες στην πλειονότητά τους νιώθουν ‘ξένη’ την Ε.Ε. Αισθάνονται πως οι ζωές και η ευημερία τους εξαρτώνται από τη γραφειοκρατία των Βρυξελλών. Πριν την κρίση, οι περισσότεροι έβλεπαν στο πρόσωπο της Ε.Ε ζωγραφισμένες ευκαιρίες και επιδοτήσεις.  Θεωρούσαν ότι επρόκειτο για μια τεράστια αγελάδα η οποία θα είχε πάντα άπλετο γάλα και τα αρμέγματα δεν θα τελείωναν ποτέ. Ακόμα και αν αυτά ήταν δανεικά. Πέρασε όμως ο καιρός και όταν ήρθε η ώρα του λογαριασμού, η Ευρώπη φάνταζε με τέρας που μας τρώει τις ζωές. Οι πολίτες τη δαιμονοποίησαν και οι ευρωσκεπτικιστές βρήκαν μπροστά τους πεδίο δόξης λαμπρό για να προπαγανδίσουν τις θέσεις τους.

Ο Ευρωσκεπτικισμός βεβαίως και δεν πρόκειται για καινούριο φαινόμενο. Η τάση υπήρχε ήδη από το 1990 και δεν μπορούσε να την αποκρύψει ούτε το Ευρωβαρόμετρο, το οποίο προσπαθεί ανέκαθεν να δημιουργήσει έναν ευρωπαϊκό λαό που στην πραγματικότητα δεν υπάρχει. Οι Ευρωπαίοι είχαν συνειδητοποιήσει πολύ προτού ενσκήψει η κρίση πως η Ε.Ε δεν θα μπορούσε να εκπληρώσει τις πολλές υποσχέσεις τις οποίες απλόχερα μοίραζε. Επίσης, οι πολίτες νιώθουν πως δεν έχουν κανένα λόγο στα ευρωπαϊκά τεκταινόμενα. Οι Ευρωεκλογές ποτέ δεν απέκτησαν το νόημα που έπρεπε να έχουν και σπάνια ένα κρίσιμο ευρωπαϊκό θέμα παίρνει ενωσιακές διαστάσεις. Η κρίση σαφώς και αύξησε την ευρωσκεπτικιστική τάση, η οποία όμως ήδη προϋπήρχε.

Το ερώτημα που εύκολα ανακύπτει και είναι το μείζον θέμα από εδώ και στο εξής, είναι πως θα αντιδράσει η Ευρώπη απέναντι στη βρετανική αποχώρηση και στην ευρωσκεπτικιστική έξαρση. Σκοπός είναι επιτέλους να αντιληφθούν οι ευρωπαίοι αξιωματούχοι ότι η πολιτική πρέπει να επιστρέψει και να επικρατήσει των αγορών. Οι ευρωπαϊκοί θεσμοί οφείλουν να δώσουν πραγματικό λόγο στους πολίτες και να τους κάνουν συνδιαμορφωτές. Η Ευρώπη βρίσκεται σε ένα πολύ κρίσιμο σταυροδρόμι με ορατό τον κίνδυνο της οριστικής κατάρρευσης. Στο χέρι της ευρωπαϊκής ηγεσίας βρίσκεται η επιβίωσή της. Η σύμπνοια και η ευρωπαϊκή συνεργασία προς όφελος των λαών πρέπει να επικρατήσει της τιμωρητικής λογικής του Βερολίνου. Όταν συμβεί αυτό και οδηγηθούμε ξανά από την γερμανοποιημένη Ευρώπη στην Ενωμένη Ευρώπη, τότε υπάρχει κάποια ελπίδα. Αν όχι, η Αγγλία απλώς θα είναι η πρώτη χώρα και θα ακολουθήσουν σύντομα και άλλες.